konferencja naukowa
Uniwersytet Gdański, ECS
wstęp wolny
8–9/12/2025
Brutalna pacyfikacja strajków na Wybrzeżu w grudniu 1970 roku wstrząsnęła całym krajem. Dla mieszkańców Gdańska, Gdyni i Szczecina wciąż stanowi ona niezabliźnioną ranę. Jednak protesty wybuchały również w innych miastach?
Z okazji 55. rocznicy wybuchu rewolty zapraszamy do udziału w konferencji naukowej poświęconej przebiegowi strajków grudniowych poza Wybrzeżem poza głównymi zakładami i w mniejszych ośrodkach. Celem konferencji jest próba przyjrzenia się rzeczywistości poza głównymi ośrodkami strajkowymi i odpowiedzi na pytania o to jak przebiegał proces samoorganizacji w zakładach? Jaki był odzew społeczny? Jaki charakter miały protesty w innych ośrodkach? Jakie postulaty wysuwano? Jak do strajków i przemian politycznych odnosili się przedstawiciele zakładów pracy i działacze PZPR?
Każde z wystąpień trwa 15 minut.
Konferencję naukową „Za chleb i wolność… Grudzień 1970 nie tylko na Wybrzeżu”, zorganizowali: Europejskie Centrum Solidarności, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku, Instytut Dziedzictwa Solidarności, a także Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego oraz Centrum Aktywności Studenckiej i Doktoranckiej.
Partnerem projekcji filmu jest Narodowe Archiwum Cyfrowe.
kontakt | piotr.abryszenski@ipn.gov.pl
lokalizacje
8/12/2025 → Uniwersytet Gdański, ul. Jana Bażyńskiego 8 Wydziału Nauk Społecznych, audytorium S 208 (parter lub 1 piętro)
9/12/2025 → Europejskie Centrum Solidarności, pl. Solidarności 1, biblioteka (1 piętro)
Program konferencji
8/12/2025 poniedziałek
17.30–19.00
Grudniowy przełom | debata
uczestniczki i uczestnicy | prof. Wojciech Polak (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), dr Michał Paziewski (Uniwersytet Szczeciński), Małgorzata Sokołowska (Uniwersytet Morski w Gdyni)
prowadzenie | dr Przemysław Ruchlewski (Europejskie Centrum Solidarności)
9/12/2025 wtorek
9.15–10.45
Panel 1
dr Przemysław Ruchlewski,Europejskie Centrum Solidarności | Reakcja działaczy partyjnych na rewoltę grudniową 1970 w dużych zakładach pracy województwa gdańskiego
dr Robert Kolasa, Wyższa Szkoła Kadr Menedżerskich w Koninie | Obraz Grudnia 1970 roku na łamach prasy centralnej i lojalnej
dr Piotr Brzeziński, Instytut Dziedzictwa Solidarności | „Ballada o Janku Wiśniewskim” jako artystyczna wizja gdyńskiego Grudnia ’70
dr hab. Daniel Wicenty, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku, Uniwersytet Gdański | Grudzień ’70 a paradoksy dekady Edwarda Gierka
prof. emerytowany Lech Mażewski, Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu w Gdyni | Grudzień przed Sierpniem. O genezie strajków sierpniowych 1980 roku
10.45–11.00
Przerwa kawowa
11.00–12.30
Panel 2
prof. Paweł Hut, Uniwersytet Warszawski | Społeczne i gospodarcze uwarunkowania Grudnia 1970
prof. Jędrzej Chumiński, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu | Strajki robotnicze w Polsce – analiza społeczno-demograficzna strajkujących (próba portretu)
dr Jan Hlebowicz, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku | Grudzień ’70 w badaniach Marka Latoszka
Nina Kucharczyk, Uniwersytet Jagielloński | Realna wartość płac i struktura kosztów utrzymania robotniczych gospodarstw domowych w przededniu kryzysu Grudnia 1970 roku
Wiktoria Sroka, Uniwersytet Śląski w Katowicach | Inwigilacja i represja jako instrumenty zarządzania kryzysem. Działania aparatu bezpieczeństwa wobec Grudnia ’70 w świetle dogmatyki prawa
12.30–12.45
Przerwa kawowa
12.45–14.00
Panel 3
ks. dr hab. Grzegorz Sokołowski, Archiwum Archidiecezjalne we Wrocławiu | Wydarzenia na Wybrzeżu w zapiskach abp. Bolesława Kominka i ks. infułata Karola Milika
dr Leszek Molendowski, Muzeum Gdańska | W centrum wydarzeń. Wydarzenia Grudnia ’70 w Gdańsku i w Gdyni oczami zakonników
dr Grzegorz Majchrzak, Instytut Pamięci Narodowej, Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu | Pogrudniowa dogrywka, czyli strajki z pierwszej połowy 1971 roku
dr Piotr Abryszeński, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku | „Działać, ale jak?”. Studenci wobec Grudnia 1970
dr hab. Sylwia Galij-Skarbińska, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu | Nastroje społeczne mieszkańców Bydgoszczy w Grudniu ’70 (w optyce SB)
14.15–15.00
Przerwa obiadowa
15.00–16.30
Panel 4
dr hab. Zbigniew Girzyński, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu | Polonia i emigracja wobec wydarzeń grudniowych 1970 roku
Adrianna Nowak, Uniwersytet Jagielloński | Grudzień ’70 w optyce kubańskiej „Bohemii”
dr hab. Magdalena Małecka-Łyszczek, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie | Strajki na Wybrzeżu jako przejaw budowania fundamentów społeczeństwa obywatelskiego – nowe spojrzenie
dr Anna Łukaszewska, Damian Kleczka, Pomorska Szkoła Wyższa | Od strajku do kompetencji obywatelskich – jak dziedzictwo Grudnia 1970 roku kształtuje współczesną edukację
Julia Kasperkowiak, Jerzy Klimczak, Europejskie Centrum Solidarności | Monumenty w miniaturze. Pomniki Grudnia ’70 na opozycyjnych znaczkach i plakietkach z lat 80. XX wieku
16.30–16.45
Przerwa kawowa
16.45–18.30
Panel 5
dr Adam Kuź, Pomorska Szkoła Wyższa | Zmiany w KC PZPR w 1970 roku
dr Tomasz Herudziński, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego |Między władzą a społeczeństwem – narodziny solidarności w świetle filmowych przedstawień wydarzeń grudniowych 1970 roku
Marcin Goliwąs Uniwersytet Gdański | Między pamięcią zbiorową a oporem: obraz wydarzeń Grudnia 1970 na podstawie wybranych druków bezdebitowych (1971–1989)
dr Piotr Grzelczak, Muzeum Poznania, Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu | Uniknąć repetycji Czerwca 1956. Grudzień 1970 w Poznaniu
Krzysztof Filip, Miejska Biblioteka Publiczna w Tczewie, Sekcja Historii Miasta | Grudzień ’70 w Tczewie
Piotr Syczak, Uniwersytet Gdański | Grudzień 1970 na terenie powiatu wejherowskiego (w świetle akt lokalnej administracji państwowej i lokalnych organów partii)
18.30–20.00
/ ECS, mediateka (1 piętro)
Pokaz filmu dokumentalnego „Sto dni” w reż. Tomasza Pobóga-Malinowskiego (Polska, 1981)
20.00–20.15
Zakończenie konferencji
Organizatorzy konferencji:
Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku,
Europejskie Centrum Solidarności,
Instytut Dziedzictwa Solidarności,
Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego,
Centrum Aktywności Studenckiej i Doktoranckiej
